In onze verrijkingsgroep in het basisonderwijs zijn de leerlingen dol op filosofie. Grote namen zoals Socrates en Plato spreken enorm tot de verbeelding met hun denkbeelden over waarheid en werkelijkheid. Maar tijdens onze gesprekken vroegen veel leerlingen zich af of er wel vrouwelijke filosofen waren… En waarom horen we zo weinig over denkers uit andere delen van de wereld?

De groep vond daar wat van, en terecht. Om aan hun nieuwsgierigheid en kritische blik tegemoet te komen, ontwikkelde ik een nieuw filosofieproject. Hierin duiken we niet alleen in het westerse erfgoed, maar ontdekken we juist ook de stemmen van onder meer Hypatia, Ibn Sina (Avicenna), Confucius, Hannah Arendt, Simone de Beauvoir en de Afrikaanse Ubuntu-filosofie.

Het effect in de klas was overduidelijk en de betrokkenheid spatte er vanaf. Maar waarom is deze verbreding juist voor verrijkingsonderwijs in het basisonderwijs zo cruciaal?

Aansluiting bij de conceptkerndoelen (SLO Basisonderwijs)

Het aanbieden van meervoudige perspectieven sluit naadloos aan bij de definitieve conceptkerndoelen voor het primair onderwijs:

• Burgerschap (Conceptkerndoelen 1 & 2): Door te leren over de Afrikaanse Ubuntu-filosofie (“Ik ben omdat wij zijn”) of Confucius’ ideeën over sociale harmonie verkennen leerlingen hoe identiteit gevormd wordt in relatie tot een gemeenschap (Kerndoel 2: Diversiteit en perspectiefwissel). Hannah Arendts gedachtegoed over ‘de moed om zelfstandig te blijven denken’ stimuleert hen bovendien om democratische waarden en eigen verantwoordelijkheid kritisch te onderzoeken (Kerndoel 1: Democratische cultuur).
• Mens en Maatschappij (Conceptkerndoel 1 & 5): Leerlingen ontdekken dat wetenschap, wiskunde en filosofie geen uitsluitend westerse uitvinding zijn. Denkers zoals de astronome Hypatia uit Alexandrië of de wetenschapper Ibn Sina uit de Islamitische Gouden Eeuw laten zien dat intellectuele bloei door alle eeuwen en culturen heen heeft plaatsgevonden. Dit verdiept het historisch besef en het inzicht in mondiale kennisontwikkeling.
• Nederlands (Conceptkerndoel 1 – Mondelinge taalvaardigheid en dialoog): Filosofie leert kinderen luisteren, scherpe vragen stellen en onderbouwd argumenteren. Door concepten zoals logica en oorzaak-gevolgrelaties uit te pluizen, scherpen ze hun communicatieve én analytische vaardigheden aan.

Ruimte voor ‘Leren Leren’ en Executieve Functies (Begaafdheid)

Verrijkingsonderwijs draait om meer dan extra leerstof; het gaat om het ontwikkelen van een open en kritische denkhouding:

• Abstractievermogen & Metacognitie: Een gedachte-experiment zoals Ibn Sina’s ‘Zwevende Mens’ daagt leerlingen uit om na te denken over de menselijke geest en het bewustzijn los van het fysieke lichaam.
• Autonomie & Persoonsvorming: Simone de Beauvoir leert onze leerlingen dat identiteit geen vaststaand label is dat door anderen wordt opgeplakt, maar een proces van eigen keuzes. Dit helpt hoogbegaafde kinderen om te reflecteren op hun eigen handelen en zich te ontworstelen aan verwachtingsdruk.

Wanneer we onze leerlingen een breder scala aan filosofen aanbieden, geven we hen niet alleen betere intellectuele gereedschappen, maar tonen we hen ook een wereld die rijk, divers en gelaagd is. Een wereld waarin ieder kritisch denkend kind een rolmodel kan vinden.

*Let op: de foto is ter illustratie gegenereerd met AI i.v.m. de privacy van de kinderen.

Inhoud en opbouw van het project

Het project bestond uit acht wekelijkse bijeenkomsten. De belangrijkste pijlers waren:

1. Kennis over rechtspraak en kinderrechten: Leerlingen onderzochten hoe de rechtszaal werkt, welke rollen er zijn en hoe wetten ontstaan. De opgedane kennis verwerkten ze in een gezamenlijk of individueel lapbook.
2. Argumentatieleer & drogredenen: We behandelden het verschil tussen feitelijke argumenten, ervaringsargumenten en autoriteitsargumenten. Ook leerden ze veelvoorkomende drogredenen herkennen (zoals de persoonlijke aanval of het meelopers-argument).
3. Persoonlijke SMART-doelen: Naast de vakinhoud koos elke leerling een eigen doel (bijvoorbeeld actief luisteren zonder te onderbreken of hulp vragen bij de planning). Hier werd wekelijks kort op gereflecteerd.

De praktijk: Een echte casus in de klas

In les 6 en 7 kwam een ouder langs die werkzaam is als advocaat, inclusief toga. De kinderen hadden vragen voor hem voorbereid, maar voerden vervolgens een volledige rechtszitting uit op basis van een concrete casus: De zaak van het verdwenen geldkistje.

Mijn collega en ik speelden daarin de verdachten. De klas werd verdeeld in drie groepen:

• Advocaten: Verantwoordelijk voor de verdediging van de leerkrachten.
• Officieren van Justitie: Verantwoordelijk voor het opstellen van de aanklacht.
• Rechters: Voorgezeten en begeleid door de gastadvocaat om tot een weloverwogen oordeel te komen.

De partijen bereidden hun betoog voor en ondervroegen de verdachten. De rechters oordeelden uiteindelijk dat we schuldig waren, met een knipoog naar een taakstraf (het poetsen van achtbaanstoeltjes in de Efteling).

Het doel van deze opzet is om burgerschap en maatschappijleer niet alleen theoretisch aan te bieden, maar direct toe te passen. Door de rolenverdeling en de focus op argumentatieleer leren de kinderen:
– Logica te gebruiken in plaats van aannames.
– Inhoudelijk te reageren op de tegenpartij.
– Te reflecteren op hun eigen handelen en samenwerking binnen een groep.

*Let op: de foto is ter illustratie gegenereerd met AI i.v.m. de privacy van de kinderen.

Voor het project startte, zijn we eerst de diepte in gegaan met een paar stevige kennisvergroters over de verscheidenheid aan biotopen en de taxonomie van het dierenrijk. Mijn plusklassers weten vaak héél veel losse weetjes over dieren. Vraag ze naar de maximumsnelheid van een jachtluipaard of de diepte waarop een hengelvis zwemt, en ze lepelen het zo op. Maar zodra het gaat over de biologische ordening van diersoort of hoe een dier écht samenhangt met zijn leefomgeving, bleek die extra theoretische basis wel nodig. Om die kennis vervolgens praktisch te verwerken, zijn we aan de slag gegaan met een biotoop-triorama.

Eerst graven, dan bouwen

Ik wilde voorkomen dat het puur een ‘knutseluurtje’ zou worden. Dus gold er een harde regel: voordat de schaar in het papier ging, moesten de onderzoekskaarten helemaal op orde zijn. De opdracht was om vier verschillende biotopen uit te werken, met in elke biotoop een dier uit een andere hoofdgroep van het dierenrijk. Dus niet vier keer een leuk zoogdier uitkiezen, maar bewust op zoek gaan naar bijvoorbeeld een weekdier of een amfibie en uitpluizen hoe de huid, het voedsel en de schuilplaats bij die specifieke omgeving horen.
Ik heb vooraf een paar denkstappen voorgedaan op het bord. Waar zoek je naar betrouwbare info? En hoe vat je dat kort en krachtig samen op je werkblad in plaats van hele Wikipedia-pagina’s over te pennen?

Het resultaat op tafel

Toen het onderzoek voor alle vier de kanten goedgekeurd was, mochten ze gaan vouwen en tekenen. Door de vier losse triorama’s met de ruggen tegen elkaar te plakken, ontstaat er een soort piramide waarin je echt rond kunt lopen. Ook het afwerken van hun werk was iets wat bij veel kinderen aandacht vroeg. Wanneer ben je nu echt tevreden?
Het was mooi om te zien hoe trots ze waren op hun ‘kijkdoos 2.0’. En het leukste effect? Tijdens de presentaties hoorde ik ze uit zichzelf begrippen gebruiken als aanpassing en camouflage. De piramides staan nu te pronken in de hal, en ik heb meteen weer een fijne opzet liggen voor volgend schooljaar.

Op mijn Eduki‑pagina publiceer ik lesmateriaal dat direct inzetbaar is in de klas. Mijn focus ligt op spelenderwijs leren, automatiseren en ondersteuning bij het aanvankelijk lezen en rekenen. De materialen variëren van duo‑bingospellen tot Logico‑sets, thema‑opdrachten en bundels voor rijke, speelse taal‑ en rekenactiviteiten. Inmiddels staan er vijftien materialen online en word ik gevolgd door ruim tweehonderd collega‑leerkrachten.

Sinds mijn start als auteur op 1 oktober 2025 zijn mijn materialen bijna 600 keer gedownload. Dat betekent dat collega’s in binnen‑ en buitenland mijn werk gebruiken in hun lessen. De snelle groei in downloads bevestigt voor mij hoe waardevol het delen van praktische, toegankelijke en aantrekkelijke materialen is. Het motiveert mij om door te gaan met het ontwerpen van lesmateriaal dat niet alleen mijn eigen leerlingen verder helpt, maar ook het werk van andere leerkrachten ondersteunt en verrijkt.

Het auteurschap bij Eduki sluit nauw aan bij mijn visie op onderwijs: leren moet betekenisvol, gestructureerd en plezierig zijn. Door mijn materiaal breed toegankelijk te maken, draag ik bij aan beter en inspirerend onderwijs binnen én buiten mijn eigen school.

Tijdens deze reis bezochten we drie basisscholen met diverse achtergronden. Wat opviel was dat de visie op inclusief onderwijs breed gedragen werd, ongeacht pedagogische of religieuze insteek. In alle scholen zagen we de overtuiging dat ieder kind een plek verdient waar het volledig tot zijn recht komt.Tegelijkertijd werd zichtbaar dat inclusief onderwijs in de praktijk ook uitdagingen kent. Leerkrachten gaven aan dat de zorgdruk hoog is en dat de beschikbare middelen en ondersteuning niet altijd toereikend zijn. Sommige scholen kozen daarom voor een aanvullende voorziening binnen de school, zoals een ondersteuningshub voor leerlingen met intensieve behoeften. Deze eerlijkheid over wat goed gaat én wat moeilijk is, maakte het beeld compleet en realistisch.

De voorbeelden die we zagen lieten zien hoe krachtig eenvoudige, structurele keuzes kunnen zijn. Kernwaarden als veiligheid, respect en verantwoordelijkheid werden niet alleen benoemd, maar actief besproken met leerlingen en gekoppeld aan gedrag. Ook werd groei zichtbaar gewaardeerd via beloningssystemen zoals school points en rollen als house captain. Verder zagen we hoe consistente routines en visuele ondersteuning zorgen voor rust, duidelijkheid en ruimte om te leren.

Wat mij het meest raakte was hoe sterk het primaire proces is georganiseerd. Leerkrachten kregen dagelijks tijd voor voorbereiding en na schooltijd ruimte om samen te werken, doordat randzaken bewust door schoolleiding en ondersteunend personeel werden overgenomen. De schoolleiders waren bovendien zichtbaar aanwezig, namen lessen over, liepen pleinwacht en kenden alle leerlingen. Die houding versterkte de professionele cultuur en gaf leerkrachten lucht om goed onderwijs te geven.

Na terugkomst heb ik mijn collega’s uitgebreid geïnformeerd via een reisverslag en gesprekken in het team. De inzichten uit Glasgow inspireren mij om in mijn eigen praktijk in de onder‑ en middenbouw meer inclusief en spelenderwijs te werken. De Schotse scholen lieten zien dat kleine, doordachte keuzes een groot effect kunnen hebben op betrokkenheid, veiligheid en kansengelijkheid. Deze studiereis heeft mijn denken verdiept en mijn motivatie versterkt om hier binnen onze school verder vorm aan te geven.

Tijdens het symposium presenteerde ik mijn onderzoek naar de ontwikkeling en implementatie van een expertteam Taal/Lezen op basisschool De Bongerd. Dit onderzoek richt zich op de vraag hoe het werken in een expertteam kan bijdragen aan de vakinhoudelijke en didactische ontwikkeling van leerkrachten en hoe dit kan leiden tot een lerende organisatie waarin gezamenlijke verantwoordelijkheid centraal staat. In mijn poster lichtte ik de aanleiding, theoretische basis, gehanteerde methodes en eerste resultaten toe. Deze aanpak is gebaseerd op teamgerichte arbeidsorganisatie (TAO) zoals beschreven door Van der Hilst.

Tijdens de presentatie ging ik met verschillende bezoekers in gesprek over de gekozen interventies, zoals het cyclisch overleg, de inzet op gedeelde doelgerichtheid, kennisdeling en het versterken van vakinhoudelijke expertise. Ook ontstonden waardevolle gesprekken over de voorlopige conclusies van mijn onderzoek. De eerste bevindingen laten zien dat het expertteam bijdraagt aan meer zicht op vakinhoudelijke keuzes, een sterker gedeeld doel en een groeiende leercultuur binnen de school. Tegelijkertijd benadrukken de resultaten dat verdere borging nodig blijft om duurzame impact te realiseren.

Het mini‑symposium gaf mij niet alleen de gelegenheid mijn onderzoek te presenteren maar bood ook ruimte om feedback op te halen. Vooral de vragen over opschaling naar andere domeinen binnen de school, zoals rekenen en effectieve directe instructie, sloten goed aan bij de plannen die binnen De Bongerd al in ontwikkeling zijn. Deze opschaling maakt het mogelijk om de kracht van expertteams breder in te zetten en aan te sluiten bij de ambitie van de school om te werken aan duurzame onderwijskwaliteit.

Het presenteren van mijn onderzoek in posterformaat was een waardevolle ervaring. Het dwong mij om mijn onderzoek helder, kernachtig en visueel sterk vorm te geven. De gesprekken met medestudenten en bezoekers hielpen mij om mijn denken verder te scherpen. Ook kreeg ik nieuwe ideeën voor het vervolg van mijn onderzoek en de manier waarop ik de resultaten kan blijven delen binnen mijn team.

• Onderzoeksfase: Informatie verzamelen, bronnen vergelijken en bepalen wat dit erfgoed zo uniek maakt.
• Ontwerpfase: Schetsen maken, schaalbepaling beredeneren en creatief plannen.
• Bouwfase: Samenwerken, omgaan met constructieve tegenslagen en de details perfectioneren.

Ik wilde dat dit project meer was dan een les beeldende vorming. Het sluit aan bij burgerschap, cultureel erfgoed en de leerlijn ‘leren leren’. Leerlingen konden zelf ervaren hoe je van een leervraag komt tot een tastbaar product. De maquettes schitteren inmiddels in onze school, compleet met zelfgeschreven museumborden.

*Let op: de foto is ter illustratie gegenereerd met AI i.v.m. de privacy van de kinderen.

Een van de hoogtepunten voor mij was de keynote over AI in de klas. Tijdens deze sessie kreeg ik praktische voorbeelden van hoe AI op een veilige en effectieve manier kan worden ingezet binnen het basisonderwijs. De keynote liet zien hoe AI kan ondersteunen bij leertaken, differentiatie en klasorganisatie, en benadrukte het belang van verantwoord gebruik. De inzichten die ik daar opdeed heb ik daarna actief binnen onze school gedeeld. Ik schreef een bijdrage in het teamlogboek over verantwoord AI‑gebruik voor leerkrachten en besprak met collega’s hoe we deze kennis kunnen toepassen in onze dagelijkse praktijk.

Daarnaast volgde ik een workshop over de nieuwe kerndoelen voor digitale geletterdheid. Een leerkracht die hier veel expertise in had opgebouwd liet concreet zien hoe je deze kerndoelen op een doordachte manier kunt integreren in lessen. Wat mij vooral opviel was dat wij in het Nederlandse onderwijs al veel onderdelen van digitale geletterdheid aanbieden, maar dat we dit vaker impliciet doen. De workshop benadrukte hoe belangrijk het is om deze onderdelen expliciet te registreren en zichtbaar te maken binnen het curriculum. De voorbeelden die werden gedeeld gaven me waardevolle ideeën om dit in mijn eigen onderwijspraktijk en binnen het team verder te versterken.

Deze bijeenkomst bood mij niet alleen nieuwe kennis en inspiratie maar vormde ook een directe aanjager voor verdere professionalisering binnen onze school. Door actief deel te nemen aan dit soort evenementen blijf ik mijn expertise verdiepen en draag ik bij aan een lerende en toekomstgerichte schoolorganisatie.

Ik coach en begeleid de experteams die betrokken zijn bij mijn onderzoek en fungeer als vraagbaak voor collega’s met vragen over begaafdheid. Deze activiteiten zorgen ervoor dat ik mijn kennis niet alleen verbreed maar deze ook actief deel binnen de school. Mijn projecten, materialen en onderzoeksresultaten zijn inzichtelijk op mijn website en illustreren hoe ik mijn eigen professionele groei vertaal naar onderwijsontwikkeling.

Levenslang leren betekent voor mij het voortdurend zoeken naar verdieping, reflectie en verbetering. Het stelt mij in staat om duurzame veranderingen te realiseren, collega’s te inspireren en bij te dragen aan een sterke en lerende schoolorganisatie.

Als leerkracht in het basisonderwijs heb ik de reis door het landschap van leren en onderwijzen met veel plezier beleefd. Mijn passie ligt in het overdragen van kennis aan leerlingen en hen te begeleiden in hun reis van ontdekking en groei. Deze portfolio is een weerspiegeling van mijn professionele reis, mijn successen, de uitdagingen die ik heb overwonnen en de kennis die ik onderweg heb verzameld.

Hier vindt u een uitgebreide verzameling van mijn werk, succesvolle projecten die ik heb geleid, en getuigenissen van collega’s, die mijn werk in het onderwijs illustreren. Elk onderdeel van deze portfolio is er op gericht om mijn vaardigheden en mijn filosofie over onderwijs en leren te laten zien.

Door mijn ervaring, zowel in de klas als in het ontwikkelen van educatief materiaal, heb ik geleerd hoe ik leerinhoud kan aanpassen aan verschillende leerstijlen en -behoeften. Deze portfolio biedt een overzicht van mijn projecten, inclusief lesplannen, interactieve oefeningen, en verrijkingsactiviteiten die speciaal zijn ontworpen om hoogbegaafde leerlingen uit te dagen en te inspireren.

Ik nodig u uit om door mijn werk te bladeren, te ontdekken hoe ik bijdraag aan de ontwikkeling van leerlingen en collega’s en hopelijk inspiratie te vinden in mijn benadering van onderwijs. Mijn doel is niet alleen om kennis over te dragen, maar ook om een veilige en stimulerende omgeving te creëren waarin kinderen het vertrouwen en de vaardigheden kunnen ontwikkelen die ze nodig hebben om succesvol te zijn, zowel op academisch vlak als in het leven.